Bebek boy kilo tablosu: 0–24 ay kız ve erkek bebekler (WHO)

Bebek boy kilo tablosu, bebeğinizin kilosunu, boyunu ve baş çevresini aynı yaş ve cinsiyetteki sağlıklı bebeklerle karşılaştırmanızı sağlar. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) standartlarına göre 12. ayda ortanca (50. persentil) kilo erkek bebekte 9,6 kg, kız bebekte 8,9 kg; ortanca boy erkekte 75,7 cm, kızda 74,0 cm'dir. Aşağıdaki tablolar 0–24 ay için 3., 50. ve 97. persentil değerlerini verir; bu iki uç değer arasında kalan ölçümler olağan aralıktadır.

Bebek boy kilo tablosu nasıl okunur?

Her tabloda üç değer vardır. 50. persentil ortancadır: aynı yaş ve cinsiyetteki bebeklerin yarısı bu değerin altında, yarısı üstündedir. 3. persentil, 100 bebekten yalnızca 3'ünün daha küçük kaldığı; 97. persentil ise yalnızca 3'ünün daha büyük olduğu değerdir. Örneğin 8 aylık bir erkek bebek 8,6 kg ise ortancadadır; 7,0 kg'ın altı 3. persentilin altına, 10,5 kg'ın üstü 97. persentilin üstüne düşer.

Her satır, bebeğin o ayı doldurduğu güne aittir; "6. ay" satırı bebeğin tam 6 aylık olduğu günün değeridir. Aradaki günlerde değer iki satırın arasında kalır. Bebeğinizin tam persentilini görmek için persentil hesaplama sayfasındaki hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.

WHO, olağan dışı büyümeyi tanımlamak için ortancanın 2 standart sapma altını ve üstünü kesim noktası olarak önerir; CDC'ye göre bu sınırlar 2,3. ve 97,7. persentile denk gelir ve tablodaki 3. ile 97. persentil bu sınırlara çok yakındır. 50. persentil ise bir hedef değildir; düzenli büyüyen bir bebek için 15. ya da 85. persentil de olağandır.

Tablolar, WHO 2006 Çocuk Büyüme Standartları'nın yaşa ve cinsiyete özgü L, M, S değerlerinden hesaplandı ve WHO'nun yayımladığı resmî persentil tablolarıyla tek tek karşılaştırıldı. Bu standartlar Brezilya, Gana, Hindistan, Norveç, Umman ve ABD'de, büyümeyi kısıtlayan etkenlerin en aza indirildiği ortamlarda büyüyen 8.440 çocuğun ölçümlerine dayanır ve anne sütüyle beslenen bebeği örnek model kabul eder. Türk çocuklarına ait ulusal referanslarda ise 5 yaş altındaki kilo ve boy değerleri WHO'dan biraz yüksek, baş çevresi daha büyük bulunmuştur (Neyzi ve ark., 2015).

Bebek kilo tablosu (0–24 ay)

Kiloyu tabloyla karşılaştırmadan önce doğru tartın: Sağlık Bakanlığı protokolü, çocuğun giysileri çıkarılarak yalnızca iç çamaşırıyla tartılmasını ve tartının ölçümden önce sıfırlanmasını önerir. Bebekler bebek terazisinde yatarak ya da oturarak tartılır.

Kız bebek kilo tablosu

Aşağıdaki tablo, kız bebeklerde doğumdan 24. aya kadar yaşa göre kilonun 3., 50. ve 97. persentil değerlerini kilogram olarak gösterir; kaynak WHO 2006 Çocuk Büyüme Standartları'dır.

Erkek bebek kilo tablosu

Aşağıdaki tablo, erkek bebeklerde doğumdan 24. aya kadar yaşa göre kilonun 3., 50. ve 97. persentil değerlerini kilogram olarak gösterir; kaynak WHO 2006 Çocuk Büyüme Standartları'dır.

Bebek boy tablosu (0–24 ay)

İki yaşından küçük bebeklerin boyu yatarak, yani uzunluk olarak ölçülür; iki yaşından sonra ayakta ölçülür. Ayakta ölçülen boy yatarak ölçülenden biraz kısadır: WHO tablolarında 24. ayda kız bebeklerde ortanca uzunluk 86,4 cm, ortanca ayakta boy 85,7 cm'dir. Bu yaklaşık 0,7 cm'lik fark nedeniyle 24. ay için iki ayrı satır verdik.

Kız bebek boy tablosu

Aşağıdaki tablo, kız bebeklerde doğumdan 24. aya kadar yaşa göre boyun (2 yaşına kadar yatarak ölçülen uzunluğun) 3., 50. ve 97. persentil değerlerini santimetre olarak gösterir; kaynak WHO 2006 Çocuk Büyüme Standartları'dır.

Erkek bebek boy tablosu

Aşağıdaki tablo, erkek bebeklerde doğumdan 24. aya kadar yaşa göre boyun (2 yaşına kadar yatarak ölçülen uzunluğun) 3., 50. ve 97. persentil değerlerini santimetre olarak gösterir; kaynak WHO 2006 Çocuk Büyüme Standartları'dır.

Bebek baş çevresi tablosu (0–24 ay)

Baş çevresi, esnemeyen dar bir mezurayla, saç tokası ve bantları çıkarıldıktan sonra kaşların ve kulakların üzerinden, başın arkasındaki en çıkıntılı noktadan geçirilerek ölçülür. Sağlık Bakanlığı protokolüne göre baş çevresi 0–3 yaş arasında düzenli izlenir.

Kız bebek baş çevresi tablosu

Aşağıdaki tablo, kız bebeklerde doğumdan 24. aya kadar yaşa göre baş çevresinin 3., 50. ve 97. persentil değerlerini santimetre olarak gösterir; kaynak WHO 2006 Çocuk Büyüme Standartları'dır (baş çevresi eğrileri bu standartların 2007'de yayımlanan bölümüdür).

Erkek bebek baş çevresi tablosu

Aşağıdaki tablo, erkek bebeklerde doğumdan 24. aya kadar yaşa göre baş çevresinin 3., 50. ve 97. persentil değerlerini santimetre olarak gösterir; kaynak WHO 2006 Çocuk Büyüme Standartları'dır (baş çevresi eğrileri bu standartların 2007'de yayımlanan bölümüdür).

Tek ölçümle karar verilmez

Tablodaki değerler bir anlık fotoğraftır; bebeğin sağlıklı büyüdüğünü asıl gösteren, zaman içinde kendi persentil çizgisini izlemesidir. NHS'ye göre bebeğin ölçümleri bir persentil çizgisini tam olarak izlemeyebilir ve bir çizgi yukarı ya da aşağı oynayabilir; iki çizgiyi kesmek ise daha seyrektir ve bir sağlık çalışanıyla konuşulmalıdır. Sağlık Bakanlığı protokolü de büyüme yetersizliğinden söz etmek için iki ana persentil çizgisinin aşağı kesilmesini ölçüt alır.

Kilo alım hızı da önemlidir. AAP'ye göre yenidoğan ilk ayda günde ortalama 28 gram kadar kilo alır. Sağlık Bakanlığı protokolü; 0–3 aylık bebekte günde 20 gramdan, 3–6 aylık bebekte günde 9 gramdan az kilo alımını, ardışık iki kontrolde kilo alamamayı ya da izlemde kilo kaybını büyüme yetersizliği işareti sayar.

Hastalık sırasında kilo alımı bir süre yavaşlayabilir; NHS'ye göre genellikle 2–3 hafta içinde olağan seyrine döner. Anne sütüyle beslenen bebeklerin kilo alımı ise CDC'ye göre yaklaşık 3. aydan itibaren mama ile beslenenlere göre genellikle daha yavaştır; WHO tabloları anne sütüyle beslenen bebekleri örnek aldığı için bu yavaşlama tabloyla uyumludur.

Evde her gün tartmak yerine düzenli ölçümlere güvenin. İngiltere'de NHS, ilk 2 haftadan sonra bebeklerin 6 aya kadar ayda bir kezden, 6–12 ay arasında iki ayda bir kezden, 1 yaşından sonra üç ayda bir kezden sık tartılmamasını önerir. Türkiye'de boy, kilo ve baş çevresi aile sağlığı merkezlerindeki bebek ve çocuk izlemlerinde ölçülür; bu izlemlerde aşılar da kontrol edilir. Aşı zamanları için aşı takvimi rehberimize bakabilirsiniz.

İlk günlerde kilo kaybı ve doğum ağırlığına dönüş

Yenidoğanların hemen hepsi ilk günlerde kilo kaybeder. Bu kayıp büyük ölçüde doğumdan sonra fazla vücut sıvısının atılmasından ve ilk kakanın (mekonyum) çıkmasından kaynaklanır. AAP'ye göre bebekler yaklaşık 5. günden itibaren düzenli kilo almaya başlar.

Ne kadar kayıp olağan? Emzirme Tıbbı Akademisi'nin (ABM) klinik protokolünde aktarılan bir çalışmada, beslenme desteğinin iyi olduğu bir hastanede yalnız anne sütü alan bebeklerin ortalama kaybı %5,5 bulunmuş; ancak sağlıklı bebeklerin beşte birinden fazlası %7'den fazla kaybetmiştir. Sezaryenle doğan bebekler normal doğumla doğanlara göre daha fazla kaybedebilir. %8–10 aralığındaki kayıp, bebek iyi besleniyor ve muayenesi normalse olağan sınırlarda olabilir, ama emzirmenin dikkatle değerlendirilmesini gerektirir. %10 kayıp ise bebeğin değerlendirilmesi için bir işarettir.

Kayıp yüzdesi şöyle hesaplanır: (doğum ağırlığı − güncel ağırlık) ÷ doğum ağırlığı × 100. Örneğin 3,4 kg doğan ve bugün 3,1 kg gelen bir bebeğin kaybı yaklaşık %8,8'dir.

Doğum ağırlığına dönüş için ABM, anne sütüyle beslenen bebeklerin ortalama 8,3 günde döndüğünü ve %97,5'inin 21. güne kadar döndüğünü bildirir. AAP de bebeklerin yaklaşık 2 haftalıkken doğum ağırlığına dönmesini, neredeyse tamamının 3 haftalıkken dönmüş olmasını bekler.

Aşağıdaki tablo, ilk haftalarda doğum ağırlığına göre kilo değişimini nasıl yorumlayabileceğinizi özetler.

Sağlık Bakanlığı protokolü, yalnız anne sütüyle beslenen ve emzirmesi yetersiz olan bebeklerde %8–10'u aşan kilo kaybını yenidoğan sarılığı için bir risk etkeni sayar. Doğumdan sonraki haftalarda anne ve bebek kontrolleri için doğum sonrası dönem rehberimize bakabilirsiniz.

Büyüme atakları

AAP'ye göre büyüme atakları genellikle 7–10. günler civarında ve 3–6. haftalar arasında görülür. Kısa aralıklarla art arda gelen emzirmeler (küme hâlinde emme) ABM'ye göre yenidoğanlarda olağan bir davranıştır; yine de bebeğin memeyi derin ve etkili kavrayıp kavramadığına bir sağlık çalışanıyla birlikte bakmak yararlıdır.

Sık emmek tek başına sütün yetmediği anlamına gelmez. Sağlık Bakanlığı protokolüne göre yeterli beslenmenin en iyi göstergesi ağırlık kazanımıdır; bu yüzden birkaç günlük dalgalanmalara değil, haftalar içindeki kilo seyrine bakın.

Hangi durumda hekiminize danışmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda ilk uygun randevuda aile hekiminize ya da çocuk doktorunuza başvurun ve önceki ölçümleri yanınızda götürün:

• Doğru teknikle tekrarlanan ölçümde değer 3. persentilin altında ya da 97. persentilin üstünde kalıyorsa.
• Kilo, boy ya da baş çevresi eğrisi iki ana persentil çizgisini kestiyse ya da düzleştiyse.
• 0–3 aylık bebek günde 20 gramdan, 3–6 aylık bebek günde 9 gramdan az kilo alıyorsa ya da ardışık iki kontrolde kilo almadıysa.
• Bir hastalıktan sonra kilo alımı 2–3 hafta içinde toparlanmadıysa.

Ne zaman hemen doktora başvurmalı?

Aşağıdaki durumlarda tabloya bakmakla vakit kaybetmeyin:

• Nefes almada ciddi güçlük, dudaklarda ya da yüzde morarma, havale, bilinç bulanıklığı ya da bebeğin uyandırılamaması varsa hemen 112'yi arayın.
• Bebek hiç ememiyor, memeyi reddediyor ya da son 6 saattir hiç beslenmediyse hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Bebek her şeyi kusuyorsa ya da aşırı uykulu ve gevşek görünüyorsa.
• Yenidoğan dakikada 60'tan fazla soluk alıyor, inliyor ya da nefes alırken göğsü içe çekiliyorsa.
• 2 aydan küçük bebekte ateş 38 °C veya üzerindeyse.
• Bıngıldak şişkin ya da çökükse; gözler çökük görünüyor ve çimdiklenen karın derisi çok yavaş düzeliyorsa.
• Sarılık ilk 24 saatte yüzde görülüyorsa ya da daha sonra avuç içlerine ve ayak tabanlarına yayıldıysa.
• Doğum ağırlığının %10'undan fazlası kaybedildiyse, bebek 2 haftalık olduğu hâlde doğum ağırlığına dönmediyse ya da kilo kaybı sürerken idrar ve kaka belirgin biçimde azaldıysa bebeği aynı gün muayene ettirin.